Iqiniso ngoshaka: isayensi ithini nokuthi yini ebangela ukuhlaselwa?

  • Ucwaningo lwe-Texas A&M lulandela oshaka abasilika nabancane eGulf of Mexico iminyaka emithathu futhi lwembula amaphethini okunyakaza amangalisayo.
  • Umbhukudi ushonile eNtshonalanga ye-Australia ngemuva kokuhlaselwa ushaka, okuyisigameko sesine esibulale abantu kulo nyaka kuleli lizwe.
  • USpielberg uyazisola ngomonakalo owabangelwa yifilimu ethi Jaws kulolu hlobo, futhi isayensi yamanje izama ukuguqula lowo mbono.
  • Ochwepheshe bagcizelela ukuthi izindawo ezivikelwe olwandle kumele zivumelane nokunyakaza kwalezi zilwane ezidla ezinye izilwane, ezingaqondi imingcele.

Oshaka babhukuda emanzini olwandle

Oshaka bebezulazula olwandle izigidi zeminyaka, kodwa ukuqonda imizila yabo kanye nemikhuba yabo kuseyinselele kwisayensi. Ezinyangeni zamuva nje, ithimba elivela eTexas A&M University belilokhu lilandelela izinhlobo ezimbili zoshaka eGulf of Mexico lisebenzisa i-acoustic telemetry, kanti ngakolunye uhlangothi lomhlaba, amanzi aseNtshonalanga Australia aphinde aba yindawo yokuhlaselwa okubuhlungu. Lezi zindaba ezibonakala zingafani zibonisa ubudlelwano obuyinkimbinkimbi phakathi koshaka nabantu : olunye lugxile ekufundweni kwabo ukuze lubavikele kangcono, olunye lugxile ezingozini eziqhubekayo abazibeka emabhishi.

Idatha evelayo ngokuziphatha kwalezi zilwane ikhombisa ukuthi azibulali imishini noma izidalwa ezingashintshi. Zihamba emakhilomitha amaningi, zisebenzisa izindawo zokuhlala ezahlukene kuye ngesizini, futhi zigwema ukuhlangana nohlobo lwazo lapho izimo zingezinhle. Konke lokhu kudinga ukucatshangelwa kabusha kwamasu okulondoloza , okuze kube manje abethembele kakhulu ekudalweni kwezindawo ezivikelwe zasolwandle ezinemingcele eqinile.

Oshaka eMedithera
I-athikili ehlobene:
Oshaka eMedithera: Izinhlobo, Izingozi kanye Nokulondolozwa

Ukulandelela oshaka eGulf of Mexico

Ucwaningo ngoshaka olwandle

Ucwaningo olusanda kunyatheliswa yi-Texas A&M Shark Biology and Fisheries Laboratory eGalveston lulandele oshaka abasilika nabancane phakathi kuka-Agasti 2022 no-Okthoba 2025. Ososayensi banamathisele ama-transmitter amancane kuma-shark angu-63 futhi bafaka ama-receiver emabhange angu-17 ngaphakathi kwe-Flower Garden Banks National Marine Sanctuary, kanye namabhange amane angaphandle kanye nama-reef okwenziwa angu-14. Imiphumela iqinisekisile lokho izazi eziningi zezinto eziphilayo ezazikusola: uhlobo ngalunye lunezindlela zalo zokunyakaza ezihlukile futhi aluhlali luziphatha ngendlela efanayo unyaka wonke.

Oshaka abasilika, bonke abancane, babonise ukukhetha okucacile kwezikole zemvelo ebusika nasentwasahlobo, lapho ukuxhumana phakathi kwabo kwase kusezingeni eliphezulu. Nokho, ehlobo, lezi zikole ezifanayo zancipha ngenxa yokuba khona kwamapulatifomu kawoyela kanye nezinye izihlabathi zokwenziwa. Oshaka besikole, ngakolunye uhlangothi, kwakungabesifazane abadala ababegcina amaphethini okunyakaza aqhubekayo futhi behamba amabanga amade kakhulu. Eqinisweni, cishe ingxenye yabantu abatholwe babetholakala ngaphandle kwenethiwekhi ye-acoustic yendawo engcwele.

Ezinye zalezi zindlela ziyamangalisa. Ushaka wesikole othile, ogama lakhe lingu-SB-07, uhambe ibanga okungenani elibhaliwe elingamakhilomitha angu-6.548, esuka eGulf of Mexico eya ogwini lwaseFlorida, eSouth Carolina, eGeorgia, ngisho naseMassachusetts. Omunye umuntu waqeda uhambo oluya nokubuya phakathi kwendawo engcwele neFlorida Keys ngezinsuku ezingu-522. Lolu lwazi luqinisa umqondo wokuthi oshaka abazi imingcele nokuthi indawo evikelwe yodwa ayanele ukuqinisekisa ukulondolozwa kwabo.

ukuqapha kwesayensi koshaka ePunta Bermeja
I-athikili ehlobene:
Intuthuko ebalulekile ekuqapheni oshaka ngokwesayensi ePunta Bermeja

Usesendleleni yokuhlaselwa okubulalayo e-Australia

Ushaka olwandle oluvulekile

Nakuba ososayensi belandelela ukunyakaza koshaka, iqiniso emabhishi lisahlukile kakhulu. NgoLwesihlanu olwedlule, indoda yashona ngemuva kokuhlaselwa wushaka eSorrento Beach, cishe ngamakhilomitha angama-20 ukusuka ePerth, eNtshonalanga ye-Australia. Izinsizakalo eziphuthumayo zithole ucingo cishe ngo-10:30 ekuseni kwathi kwaqalwa umsebenzi omkhulu wokusesha emoyeni nasolwandle, kodwa akukho okwakungenziwa ngesisulu. Iziphathimandla zavala wonke amabhishi endaweni futhi zabika ukuthi kukhona ushaka omkhulu omhlophe, cishe amamitha amahlanu ubude, edwaleni eliseduze, yize kungakaqinisekiswa ukuthi lona ngushaka obangele.

Lesi sigameko sivele ezinsukwini ezimbalwa ngemuva kokulimala komgibeli we-surfer eGeraldton, enyakatho yePerth, walahlekelwa unyawo futhi walimala kakhulu emilenzeni. Ngaphezu kwalokho, abantu abaningana sebeshonile kakade ngenxa yokuhlaselwa oshaka emanzini ase-Australia kulo nyaka: umfana oneminyaka engu-12 ubudala eSydney, ababhukudi abathathu phakathi kukaMeyi noJuni, futhi manje lo mbhukudi. I-Australia iqophe izehlakalo ezingaphezu kuka-1.300 ezibhalwe phansi kusukela ngo-1791 , okwenza kube ngelinye lamazwe anomsebenzi omkhulu walezi zilwane ezidla ezinye ogwini lwayo, ngokusho kombiko womhlaba wonke wokuhlaselwa oshaka.

Lesi sigameko eSorrento siphinde sagqamisa ukuhlangana okunzima phakathi kwabahamba ogwini kanye noshaka abakhulu. Iziphathimandla zigcizelela isidingo sokuqapha okukhulu kanye nokuqapha okuqhubekayo emoyeni, ikakhulukazi ngesikhathi lapho amanzi afudumele edonsela kokubili ababhukudi kanye nezinhlanzi oshaka abazidlayo. Nakuba ukuhlaselwa kungavamile kakhulu, izehlakalo ezifanayo zenzeka njalo ehlobo, okugcina izakhamuzi kanye nezivakashi zisenkingeni.

ukulondolozwa koshaka eMedithera
I-athikili ehlobene:
IMedithera njengendawo yokuphephela ebalulekile yokusinda koshaka

Ngaphandle kwezigameko ezingavamile, inselele enkulu kakhulu isewukuvikelwa koshaka. Unyaka ka-2025 wawugubha iminyaka engama-50 yokukhululwa kwe-Jaws, ifilimu eyaguqula lezi zilwane zaba yizigebengu zolwandle. Umqondisi wayo, uSteven Spielberg, uveze kaningi ukuzisola kwakhe: ukhala ngobuqotho ngomthelela le filimu enawo kubantu abangoshaka , njengoba ibangele igagasi lokudoba kwezemidlalo kanye nombono omubi kakhulu womphakathi osaqhubeka nanamuhla.

Umbhali wenoveli yokuqala, uPeter Benchley, waze washo nokuthi wayengeke ayibhale le ncwadi ukube wayazi ukuthi izobangela umonakalo ongakanani. Inhlangano iShark Stewards ikhomba ukuthi ukuveza oshaka njengababulali kuye kwaphazamisa kakhulu imizamo yokulondolozwa kwemvelo, nokuthi izinhlobo eziningi ziye zancipha ngendlela eshaqisayo. Namuhla, isayensi izama ukubuyisela emuva lo monakalo ngezifundo ezifana nalezo ezivela eTexas A&M, ezinikeza idatha eqondile ngokuziphatha kwangempela koshaka , esikhundleni sokukhulisa ukwesaba.

Okutholakele kulezi zifundo kusikisela ukuthi amasu okuvikela kumele abe nezimo eziguquguqukayo futhi kucatshangelwe ukuthi oshaka bahamba phakathi kwezindawo eziphephile, amapulatifomu kawoyela, amatshe okwenziwa, kanye namanzi avulekile. Ukumane uhlukanise izindawo ebalazweni akwanele; kubalulekile ukuqonda ukuxhumana phakathi kwazo nokuthi lezi zilwane ezidla ezinye zizisebenzisa kanjani empilweni yazo yonke.

Ulwazi olukhulayo mayelana noshaka, oluqoqwe nge-telemetry kanye nokuphathwa kwezigameko zasogwini, ludweba isithombe esinomqondo obanzi kakhulu kunalokho okuboniswa amafilimu aseHollywood. Lezi zilwane zihamba izinkulungwane zamakhilomitha, zisebenzisa noma yiziphi izindawo zokuhlala ezizitholayo, futhi azivamile ukuhlasela abantu. Izinyathelo zokulondoloza kumele zicabangele lokhu, ngoba ukuvikela ushaka akukhona nje ukuvikela iphuzu ebalazweni, kodwa ukuvikela yonke indawo.

izindawo ezibalulekile zokulondolozwa koshaka entshonalanga yeMedithera
I-athikili ehlobene:
Izindawo ezibalulekile zokulondolozwa koshaka entshonalanga yeMedithera

Engeza njengomthombo okhethwayo ku-Google