Usuku Lomhlaba Lwemifula: Ikusasa lezilwandle zethu lisengozini

  • Ama-coral reef athatha cishe i-1% yolwandle, kodwa yiwona ukwesekwa kwama-25% ezinhlobonhlobo zezinto eziphilayo zasolwandle emhlabeni jikelele.
  • Ochwepheshe be-UN baxwayisa ngokuthi Ama-90% alezi zakhiwo anganyamalala ngonyaka ka-2050 ngenxa yokwenyuka kwezinga lokushisa.
  • Ngaphezu kwenani lazo lemvelo, zimele isivikelo semvelo ngokumelene neziphepho futhi kutholakale izigidi zezinzuzo zomnotho.
  • Izenzo ezincane zansuku zonke, njengokusebenzisa ama-sunscreen abola kalulaZingasiza ekunciphiseni ukuwohloka kwayo okukhulu.

Amatshe e-coral ngaphansi kolwandle

Njalo ngomhlaka-1 kuJuni, siyakhunjuzwa ukuthi ulwandle aluwona nje amanzi anosawoti, kodwa lufihla ingcebo esimweni esibucayi . Usuku Lomhlaba Lwemifula luwusuku olusekhalendeni oludonsela ukunaka kwethu ezindaweni zemvelo, yize zingabonakala njengamatshe nje, empeleni ziyimbangela yochungechunge olukhulu lwezinto eziphilayo ezingaphansi kwamanzi. Akuyona into eyenzekile ukuthi ososayensi abavela emhlabeni wonke bahlangane ukuze baqwashise ngale ndaba, ngoba impilo yogu lwethu incike ngqo kulokho okwenzeka kulezi zinzulu.

Izinto ziyashisa ngempela, futhi lokho akulona ihaba, ngoba ukufudumala komhlaba kungasusa u-90% wemifula yamakhorali ngo-2050 uma singahlanganisi ukukhishwa kwegesi. Lokhu akuyona into encane, njengoba lezi zakhiwo zibalulekile hhayi nje kuphela ezinhlanzini, kodwa futhi nasekusindeni kwezigidi zabantu abathembele kwezokuvakasha noma ukudoba emhlabeni wonke, okuhlanganisa nezindawo ezisogwini lwaseYurophu naseMedithera. Nakuba kungenzeka ukuthi asinayo imifula yasezindaweni ezishisayo enezithombe, sihlushwa futhi ukuwohloka kwezisekelo zolwandle lwethu.

I-Coral Fish Heniochus Acuminatus
I-athikili ehlobene:
Izici, Ukunakekelwa kanye Nendawo yokuhlala yezinhlanzi zama-Coral (Heniochus Acuminatus)

Ziyini ngempela lezi ziqhingi ezingaphansi kwamanzi?

Ukusondelana kwamakhorali asolwandle

Sivame ukucabanga nge-coral njengesitshalo noma idwala, kodwa iqiniso liwukuthi yakhiwe yizilwane ezincane ezibizwa ngokuthi ama-polyp asebenza ngokungakhathali ukwakha lezi zinqaba ze-calcium carbonate. UDarwin wake wazibiza ngokuthi “ama-oase olwandle,” futhi wayengaphambuki, ngoba ukubona idwala eliphilile kufana nokungena edolobheni elimatasa lapho konke kusukela ezinkalweni ezincane kuya ezinsulwini zasolwandle kuhlala khona ndawonye. Kuyinethiwekhi eyinkimbinkimbi kangangokuthi, yize zimboza u-0,2% kuphela womhlaba wolwandle, ziyakwazi ukuhlinzeka indawo yokukhosela ingxenye yesine yazo zonke izinhlobo zasolwandle ezaziwayo, okwenza kube mnandi ukuhlaziya ukuthi zingaki izinhlobo ezikhona olwandle.

Kunezinhlobo ezahlukene zalezi zakhiwo, kusukela kuma-barrier reef adumile abonakala kusukela emkhathini kuya kuma-reef amatshe esingawathola eduze kwasekhaya. Ngokuthakazelisayo, la makoloni anobuhlobo obuseduze kakhulu nolwelwe oluwanikeza umbala wawo ohlukile. Uma amanzi efudumala kakhulu, lobu budlelwano buyaphela, ama-coral aba mhlophe, futhi uma izinto zingathuthuki ngokushesha, ekugcineni ayafa ngenxa yokuntuleka kokudla, okusishiya nendawo engenalutho ngaphansi kwamanzi.

umsuka wezinhlanzi ezishisayo emanzini
I-athikili ehlobene:
Umsuka wezinhlanzi ezishisayo ezindaweni ezihlala emanzini: umlando, ukuhweba, nokongiwa

Isivikelo sogu lwethu

Impilo yasolwandle edwaleni elinempilo

Ngaphandle kokuthi zibukeka zinhle kangakanani kuma-documentary, lezi zinhlelo zidlala indima ebalulekile ngoba zinciphisa amandla amagagasi cishe ngo-97%, okubalulekile ekuvimbeleni iziphepho neziphepho ukuthi zingabhubhisi amabhishi ethu. Uma sibhubhisa lezi zithiyo zemvelo, izikhukhula emadolobheni asogwini zizovame kakhulu futhi zilimaza, into okufanele isikhathaze kakhulu uma sicabanga ukuthi ingxenye enkulu yabantu ihlala eduze nogu.

Ezingeni lezomnotho, lesi sibalo siyamangaza: kulinganiselwa ukuthi lezi zindawo zemvelo zikhiqiza izigidigidi zama-euro minyaka yonke emhlabeni wonke ngenxa yezinsizakalo ezifana nokuvikeleka kokudla kanye nokuthuthukiswa kwemithi emisha. Amakhemikhali amaningi esiwasebenzisayo namuhla ukwelapha izifo ezingathi sína avela ngqo ezintweni eziphilayo ezihlala kulezi zindawo kuphela. Ngakho-ke, ukuvikela amatshe angaphansi komhlaba akuyona nje indaba yezemvelo, kodwa futhi yisimpilo yethu sonke.

Isimiso sezinto eziphilayo esisezintanjeni

Usongo olukhulu ababhekene nalo njengamanje ngokungangabazeki ukushintsha kwesimo sezulu, kodwa akusona sodwa isithiyo. Ukudoba ngokweqile kanye nokusetshenziswa kwamasu abhubhisayo kushiya ulwandle lunciphile, kuze kuthinte nokuvikelwa kwe-parrotfish nezinye izinhlobo ezibalulekile, kuyilapho ukungcola kwepulasitiki kanye nokuchitheka kwamanzi kufiphaza amakhorali ngokoqobo . Kuyinhlanganisela yezici ezibeka lezi zindawo zemvelo phakathi kwezisengozini enkulu emhlabeni, futhi umphakathi wesayensi wamazwe omhlaba uqhubeka uphinda ukuthi sinesikhathi esincane kakhulu esisele sokuguqula isimo.

Izikhungo zaseYurophu nezinhlangano zomhlaba wonke zikhuthaza izinhlelo zokudala amatshe okwenziwa ukuze kusizwe ekuvuseleleni izindawo ezonakele , ngezinye izikhathi zisebenzisa ngisho nemikhumbi ecwile njengesisekelo sempilo yasolwandle ukuze ichume. Kodwa-ke, lezi zimane ziyizinyathelo zokuvimba uma singaxazululi umsuka wenkinga, okuwukwenyuka kwamazinga okushisa olwandle. Ukwanda kwe-acidity yolwandle kungenye inkinga ebalulekile, njengoba kuvimbela ama-polyp ekwakheni izakhiwo zawo eziqinile ngokuvamile, okushiya yonke indawo isengozini enkulu.

Amathani ayizigidi ezingu-40 e-sargassum e-Atlantic ngo-2026
I-athikili ehlobene:
Igagasi le-sargassum eliphula irekhodi e-Atlantic: inselele enkulu yezemvelo nezomnotho

Izimpawu ezincane zomehluko omkhulu

Akudingeki ube uchwepheshe wezinto eziphilayo zasolwandle ukuze usize; udinga nje ukunaka kancane lokho okuthengayo nendlela oziphatha ngayo uma uya eholidini ogwini. Isibonelo, into elula njengokukhetha i-sunscreen ebolayo engenawo i-oxybenzone ingasindisa ama-coral amaningi, njengoba amakhemikhali asezikhungweni ze-sunscreen ezivamile ewubuthi kubo. Kubalulekile futhi ukungathathi "izikhumbuzo" ogwini noma ukuthenga izinto ezenziwe ngama-coral, ngoba lokho kukhuthaza kuphela ukuphangwa okuqhubekayo kwala magugu emvelo.

Ngaphezu kwalokho, ukunciphisa umthelela wethu wekhabhoni wansuku zonke kusiza ukuvimbela ulwandle ekumunceni ukushisa okuningi kanye ne-CO2, okunikeza la maphaphu olwandle ikhefu. Uma ujabulela ukuntywila, ukuzijwayeza ngokuzibophezela— ngaphandle kokuphazamisa noma yini noma ukuvusa inhlabathi engaphansi kolwandle—kubalulekile ukuze ugweme ukucindezeleka kwempilo yasolwandle. Ekugcineni, kumayelana nokuqonda ukuthi isenzo ngasinye esincane sibalulekile nokuthi, uma sonke senza umzamo omncane ekulondolozweni kwemvelo, sisenesikhathi sokulondoloza la ma-oasis ezizukulwaneni ezizayo.

Ekuphetheni, kubalulekile ukuqonda ukuthi ukuvikelwa kwalezi zinhlelo akusakwazi ukulinda isikhathi eside, njengoba indima yazo njengabaqondisi bezinto eziphilayo kanye nezithiyo ezibonakalayo ingenakuthathwa indawo yokulingana kweplanethi. Ukusinda kwezinkulungwane zezinhlobo kanye nokuqina kwezomnotho eziningi zasendaweni kuhlobene nekhono lethu lokunciphisa umthelela womuntu nokuvumela imvelo ukuthi ilulame. Kuphela ngokuzibophezela kwangempela nokwasemhlabeni wonke lapho singaqinisekisa khona ukuthi la madolobha angaphansi kwamanzi aqhubeka nokugcwalisa izilwandle zethu ngokuphila kanye nokuvikelwa isikhathi eside esizayo.


Engeza njengomthombo okhethwayo ku-Google