Sekuyiminyaka kubhekwa njengohlobo oluphephile lokubukwa kwezivakashi, kodwa isigameko sase-Hadera siye sanyakazisa lowo mbono: ushaka odusky (Carcharhinus obscurus) yabangela ukufa kokuqala okwaziwayo yokugeza ngalolu hlobo empumalanga yeMedithera.
Isisulu, UBarak Tzach, oneminyaka engama-40 ubudala kanye nesakhamuzi saseTel Aviv, ubedlala nge-snorkeling e-Olga Beach ephethe imaskhi, amaphiko, nekhamera yesenzo ngesikhathi ehlaselwa. Ofakazi bezwa ukukhala kwakhe ecela usizo futhi bachaza indlela amanzi wabomvu; yizinsalela ezincane kuphela ezatholwa ngosuku olulandelayo, ngokusho kokuhlaziywa okushicilelwe kumagazini i-Ethology.
Yini eyaziwayo ngokuhlaselwa kanye nesisulu
Ngo-Ephreli 21, 2025, ngo I-Hadera (Israel)UTzach wahamba amamitha ambalwa ukuya olwandle ukuyoqopha iqembu loshaka. Izikebhe zokuhlenga zafika ngokushesha, kodwa Abakwazanga ukumthola ephila; Ukuhlonza okwalandela kwaqinisekisa ukuthi ukuhlasela kwakuhilela izibonelo ezimbalwa.
Ithimba labacwaningi eliholwa ngu U-Eric Clua (PSL University of Paris) Futhi uKristian Parton (iNyuvesi yase-Exeter) uphetha ngokuthi oshaka basedusky babenecala, ukufa kokuqala okubhaliwe okuhilela lolu hlobo lwezilwane. Amagama ajwayelekile afana nelithi "dusky" nelithi "dusky" ashiwo kwabezindaba, kodwa inkomba yesayensi ayinakungabaza: I-Carcharhinus obscurus.
Kuyisilwane esikhulu sasogwini esingafinyelela kuze kufike kumamitha ayi-3,6 futhi idlule amakhilogremu angu-150. Nakuba iyisilwane esidla inyama, ayizange ifakwe ku- izinhlobo ezinokuhlaselwa okubulalayo kubantu ababhaliwe, futhi ngokuvamile gwema ukuthintana eduze.
Ababhali balolu cwaningo bagcizelela ukuthi lolu hlobo lwezilwane alubhekwa “njengokuhlukumezeka” kubantu abasesimweni esijwayelekile. Impela ngenxa yalesi sizathu, icala laseHadera liphathwe njenge umcimbi ongajwayelekile lapho kuhlangane izici zobungozi eziningana.
Kungani bekungenzeka: amakhamera, ukudla kanye nendawo yokuhlala

Enye yemibono esemqoka yombiko ikhomba I-GoPro ebiyithwele isisulu. Nakuba emancane, la makhamera akhipha uphawu oluncane lukazibuthe lukagesi abanye oshaka abangase luhlotshaniswe nolwenhlanzi elimele. Isifanekiso esisodwa esinelukuluku sakwazi ukunikeza a ukuluma i-reflex noma i-clumsy iqonde kudivayisi, ishaya umbhukudi ayibambe.
Lokho kuthintana kokuqala bekuyokwanela ukucupha abanye. Inhlanganisela yegazi emanzini kanye nokuqubuka komhlathi kwakungase kusebenze njenge ukukhuthazwa komsindo nokunuka, ehlanganisa abanye oshaka ngokushesha futhi abangele ukuphithizela kokudla ngemizuzwana nje.
Ucwaningo luphinde lukhombe iqhaza labantu endaweni yaseHadera. Imvelo isiphenduke a iphuzu lokuhlushwa ngenxa yamanzi afudumele akhishwe isitshalo esiseduze, ngaphezu kwesiko lezinye izivakashi nabadobi ukuphakela oshaka ngezinsalelaLo mkhuba wawuzokhuthaza “ukucela”: izilwane ezijwayele ukusondela kubantu zifuna ukudla.
Ku-Clua noParton, umthwalo wemfanelo wesigameko ungumuntu. Ngakho-ke, batusa vimbela ukudla okwenziwayo oshaka futhi banqande imisebenzi eyandisa ubungozi, njengokudoba ngaphansi kwamanzi ezindaweni ezinabantu abaningi, begcizelela ukuthi lokhu kuyivelakancane.
Izinyathelo nezifundo zogu lwaseMedithera

Iziphakamiso zososayensi zihlanganisa ukuqinisa ukuphathwa kogu: ukubhekwa kanye nemfundo Ukuvimbela imfucuza ukuthi ingaphonswa olwandle, ukusebenzisana nabaqhubi bezokuvakasha kanye nabaqondisi ukuze kugcinwe amabanga aphephile kanye neziqondiso ezicacile lapho oshaka bebonwa.
Ithimba leluleka ngokuqinile ngokumelene "nemithi" eyeqisayo: cha emhlatshelweni omkhulu noma izinyathelo zokungakhethi ezimelene nezilwane zasendle zasolwandle. Esikhundleni salokho, bagxile ekuvimbeleni, ekuqapheni, nasekusetshenzisweni kwemithethonqubo enciphisa izisusa ezisondeza lezi zilwane kubantu.
Emongweni weMedithera, kufaka phakathi Amazwe aseYurophu, umyalezo ucacile: gwema ukuphakelwa ngamabomu, ungashiyi imfucumfucu yokudoba, futhi hlala uqaphile lapho oshaka bekhona. Ukuhlalisana ngokuphephile kuncike, ngokwezinga elikhulu, ku nciphisa ukuhlala kanye nezisusa ezidida izilwane.
Icala laseHadera seliphinde lavula inkulumo-mpikiswano ngezokuphepha nezokuvakasha zasolwandle. Kubekwe njenge izinhlobo 'ezingeyona ingozi' ngaphansi kwezimo ezijwayelekile, Ilebula "elingenabungozi" alisavumelekile Uma ubuchwepheshe, ukudla okulula, nokulahlekelwa ibanga kuhlangene, ochwepheshe bayavumelana. Okubalulekile wukushintsha imikhuba yabantu ngaphambi kokuba kuphinde kwenzeke inhlekelele.
