Kubonakala kumangalisa ukuthi ekhulwini lama-21 sisabhekana nezimangaliso zemvelo ezinkulu kangaka emanzini angaphakathi, kodwa imvelo ihlala inamaqhinga. Muva nje, umhlaba wesayensi uphendulele ukunaka kwawo eNingizimu Melika ngemuva kokuqinisekiswa kwesivakashi esingalindelekile eParaguay esishiye abantu abangaphezu koyedwa bengakwazi ukukhuluma: i-jellyfish yokuqala yamanzi ahlanzekile eqoshwe ngokusemthethweni kuleli zwe.
Umcwaningi obhekene nalokhu kutholwa nguRomina Melissa González de Dos Santos, osebenzisana ne-Faculty of Exact and Natural Sciences (FACEN-UNA), owenze umsebenzi wasensimini ongenaphutha. Ngenxa yokubekezela kwakhe, lokho abantu abaningi bendawo abakusola kakade ngokusekelwe kokubonwe ngaphambilini, kodwa kuze kube manje okungenalo ukwesekwa kwesayensi okudingekayo ukuze kufakwe ezincwadini zebhayoloji zikazwelonke, kuye kwabhalwa phansi ngokwezemfundo.
Yisiphi ngempela isilwane i-Craspedacusta sowerbii?
Asikhulumi nje nganoma iyiphi i-jellyfish endala eyonakalisa ukubhukuda kwethu eMedithera, kodwa i-hydrozoan ekhanyayo engafinyeleli usayizi wemali yama-euro amabili. Lolu hlobo, olwaziwa ngokwesayensi ngokuthi i-Craspedacusta sowerbii , luvela eMfuleni iYangtze eShayina, kodwa luye lwabonakala lunepasipoti esebenzayo kakhulu, njengoba seluhlale cishe kuwo wonke amazwekazi ngaphandle kwe-Antarctica, luzivumelanisa nezimo zezulu ezahlukahlukene.
Ngokwemvelo, iyisidalwa esithakazelisayo esinomzimba ofana nensimbi omhlophe noma oluhlaza okotshani futhi cishe ungabonakali ngaphansi kwamanzi. Naphezu kobukhulu bayo obuncane, obusukela kumamilimitha angu-20 kuya kwangu-25, inama- tentacles afinyelela kumakhulu amane ahlelwe eceleni komphetho wensimbi yayo, eyisebenzisela kokubili ukugcina indawo yayo emanzini nokubamba ukudla kwayo kwansuku zonke.
Indawo okwatholakala kuyo: inkwali enomlando
Lokhu kubonwa akwenzekanga echibini lemvelo, kodwa endaweni endala yokumba etholakala eYpacaraà eyagcwala amanzi ngengozi ngawo-70 ngemva kokubhobozwa komthambo ongaphansi komhlaba. Kulesi simo samanzi azolile, avaliwe, umcwaningi nethimba lakhe, behamba ngama-kayak, bakwazile ukuqoqa amasampula ayisithupha esiteji se-jellyfish ukuze ahlaziywe kamuva elabhorethri yaseyunivesithi.

Into exakile ukuthi, ngokusho kwezakhamuzi zendawo, laba bantu abancane abangemthetho sebebonwe lapho iminyaka engaphezu kweshumi, kodwa akekho owake wazihlupha ngokuphenya ukuthi benzani echibini elivaliwe. Abanye baze baqagele ngabantu abathi izinhlobo ezethulwe de peces exotic eminyakeni edlule, lokhu kwakungaba yindlela yokuthutha ngengozi i-jellyfish ezigabeni zayo zokuqala.
Uhlobo lwase-Asia lwafika kanjani eParaguay?
Umbuzo omkhulu wonke umuntu awubuzayo ukuthi isidalwa esivela eShayina sigcina kanjani sisemgodini oqhelile phakathi neNingizimu Melika. Ochwepheshe bakhomba ngqo emisebenzini yabantu njengendlela eyinhloko yokuhlakazeka, njengoba lawa ma-jellyfish enezakhiwo ezibizwa ngokuthi ama-podocyst, afana nama-capsule amancane okumelana nawo angakwazi ukunamathela emabhuthini, ezimpahleni zokubhukuda, noma ezikhwameni zezikebhe isikhathi eside kakhulu.
Kudingeka umuntu osebenzisa imishini yakhe yokuntywila noma isikebhe esincane endaweni egcwele amagciwane bese eya enkambeni yaseYpacaraà ukuze kuqale ukuhlasela. Leli khono lokuhlala uthule kuze kube yilapho ethola izimo ezifanele yilona elizenza zibe yingozi kakhulu ngokombono wemvelo, njengoba zikwazi ukuwela imingcele ngaphandle kokuphakamisa ukusola okuncane.
Umthelela wemvelo kanye nezingozi ezingaba khona kubantu
Nakuba lawa ma-jellyfish ayebhekwa njengengenangozi, izifundo zakamuva ziphakamise ukukhathazeka ngokuthola ubuthi obungabangela ukusabela kwesikhumba okuvuthayo. Nakuba kungesona isizathu sokwethuka okusheshayo, okungenani kunecala elilodwa elibhaliwe lomuntu obhekene nokulimala kwesikhumba ngemva kokuthintana, ngakho-ke kuwukuhlakanipha ukuqaphela uma uhlangana nawo ngesikhathi sokubhukuda kokuzijabulisa.
Ngokombono wezemvelo, ukukhathazeka kukhulu kakhulu ngoba lezi zilwane zidla i-zooplankton, umthombo wokudla ofanayo odingwa yizinsana zezinhlanzi eziningi zasendaweni ukuze ziphile. Uma inani lama-jellyfish likhula lingalawulwa, lingancisha izinhlobo zemvelo ukudla, kuphazamise ngokuphelele uchungechunge lokudla lwalezi zindawo zemvelo zasemanzini ezibucayi nezivaliwe.
Lokhu kutholakala kwesayensi akugcini nje ngokuqeda iminyaka eminingi yamahemuhemu phakathi kwabantu bendawo, kodwa futhi kuphoqa izikhungo ukuthi zithathe ukulawula izinhlobo ezingavamile emanzini aleli zwe ngokungathi sÃna. Ukuhlonza i- Craspedacusta sowerbii kule ndawo yokumba kuyisibonakaliso esicacile sokuthi ukuhlukahluka kwezinto eziphilayo kuyashintsha nokuthi kubalulekile ukuqhubeka nokuqapha lezi zindawo ukuze kuqondwe ukuthi izakhamuzi ezintsha zixhumana kanjani nezilwane zasendaweni, ngaleyo ndlela kuvinjelwe indaba engaqondakali ukuthi ibe yinkinga yezemvelo okunzima ukuyixazulula maduze.