IPeru, i-Ecuador, iChile, neCosta Rica bafake izicelo kwi-Convention on the Conservation of Migratory Species of Wild Animals (CMS) ukuze basebenzise ngokugcwele ukuvinjelwa kokubamba izinhlobo ezinhlanu zoshaka ezisengozini . Lesi sivumelwano, esavunywa ngoMashi ngesikhathi se-COP15 esasibanjelwe eBrazil, saqala ukusebenza ngoJuni 27 futhi sithinta oshaka abathathu ababhula kanye noshaka ababili abancane abancane ababizwa nge-hammerhead.
Lesi sinqumo asishiyi ukudoba ngaphandle kwemithethonqubo : ukubamba izinhlanzi kusalokhu kungaphansi kwemithetho kazwelonke kanye nezinye izibopho zomhlaba wonke, njengalezo ezingaphansi kwe-CITES. I-Peru yahoxisa ukuvikela kwayo zonke izinhlobo ezinhlanu, kuyilapho i-Ecuador, i-Chile, ne-Costa Rica zikhawulele izindawo zazo zokugcina izinhlanzi kuma-thresher shark amathathu.
Yini eshintshayo ngezindawo zokugcina zasePeru, e-Ecuador, eChile naseCosta Rica

Isivumelwano sengeze lezi zinhlobo ezinhlanu ku-Appendix I ye-CMS, isigaba sokuvikelwa okuqinile kwesivumelwano. Lokhu kufakwa kuvimbela ukuthunjwa kwazo ngaphandle kwasezimweni ezithile futhi kudinga izinyathelo zokulondoloza izindawo zazo zokuhlala, njengoba kuchaziwe embhalweni ovunyiwe ku-COP15.
- Ushaka we-Pelagic thresher (Alopias pelagicus)
- Ushaka obizwa ngokuthi i-Bigeye thresher (Alopias superciliosus)
- Ushaka ojwayelekile we-thresher (i-Alopias vulpinus)
- Ushaka omkhulu we-hammerhead (Sphyrna mokarran)
- Ushaka we-hammerhead obushelelezi (i-Sphyrna lewini)
Ukubhukha okufakwe yila mazwe amane kunezindlela ezahlukene . I-Peru ihoxile ekuvinjelweni okusebenza kuzo zonke izinhlobo ezinhlanu; i-Ecuador, i-Chile, ne-Costa Rica bathumele ukubhukha oshaka abathathu kuphela. Lokhu akusho ukuthi ukudoba kuvunyelwe ngokuzenzakalelayo ngaphandle kwemingcele, ngoba imithetho kazwelonke kanye nezivumelwano zokuhweba zamazwe ngamazwe zisekhona.
I-Ecuador igcizelele ukuthi izindlela zayo zokuvikela izwe zidlula amazinga omhlaba ezicini ezithile. ECosta Rica, ochwepheshe baye babuza umehluko phakathi kwemibandela yokulondolozwa kwemvelo kanye nokuphathwa kwezinhlobo ezisongelwayo kwezohwebo; isinqumo seNkantolo Ephakeme sika-2023 sathi izinhlobo ezisongelwayo kufanele ziphathwe njengezilwane zasendle, yize ubunzima ekusetshenzisweni kwazo buqhubeka. EChile, abacwaningi bakhomba imikhawulo yokuphatha kanye nobunzima ekusetshenzisweni kwezinyathelo zokuphathwa nokulondolozwa kwezinhlanzi.
Kungani ukuvikelwa kwalaba oshaka abafudukayo kuyindaba ekhathazayo?

Oshaka be-Thresher ne-hammerhead bahamba amabanga amade futhi bawela imingcele yolwandle, ngakho-ke ukulondolozwa kwabo kuncike ezindleleni ezihlanganisiwe phakathi kwamazwe amaningana. Ososayensi baxwayisa ngokuthi ukugcina amazinga ahlukene okuvikelwa kungaphazamisa ukubuyiselwa kwemiphakathi ehlanganisa izindawo eziningi.
Ukukhathazeka kuyakhula ngenxa yezici zemvelo zalezi zinhlobo. Amanye ama-thresher shark adinga iminyaka ephakathi kweyisishiyagalolunye neshumi nantathu ukuze afinyelele ekuvuthweni kobulili, isikhathi lapho ehlala esengozini yamanethi nama-hook. Leli zinga eliphansi lokululama lisho ukuthi ukudoba ngokweqile kunomthelela ohlala njalo.
Idatha yesayensi eyethulwe ngesikhathi se-COP15 ikhombisa ukuthi inani loshaka nemisebe emhlabeni wonke liye lancipha cishe ngesigamu kusukela ngo-1970. Umbiko ofanayo uxwayisa ngokuthi izinhlobo ezifudukayo ezihlolwe zinohlobo olunciphayo nokuthi ezingama-24% zisengozini yokuqothulwa.
Ngesikhathi sengqungquthela, amazwe abambe iqhaza avumile ukwandisa ukuvikelwa kwamazwe ngamazwe kwezinhlobo ezingu-40 kanye nenani lezilwane ezifudukayo, kanye nokuqinisa izinyathelo zezinye izinhlobo ezisengozini. Isinqumo samazwe amane aseLatin America siqokomisa izinselele zokuxhumanisa ukulondolozwa kwezilwane ezingahloniphi imingcele yokuphatha.
Yiziphi izibopho ezisasebenza naphezu kokubhukha?
Lezi zindawo zokugcina azisusi ngokuzenzakalelayo imikhawulo noma izibopho zikazwelonke ezisungulwe ezinye izivumelwano. I-Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora (CITES) iyaqhubeka nokulawula ukungeniswa nokuthunyelwa kwamanye amazwe kwamaphiko noma inyama evela kulezi zinhlobo.
Endabeni ye-Ecuador, izwe libhekene nokumiswa kokuhweba kusukela ngoMashi 2024, okwasungulwa ngaphansi kwe-CITES, okuvimbela ukuthunyelwa kwezinhlanzi ezidla izinhlanzi kwamanye amazwe ngokusemthethweni kanye nezinye izinhlobo kuze kube yilapho kukhombisa ukusimama kokudoba kwazo. EPeru, iziphathimandla zigcizelele ukuthi indawo yokugcina ayizichithi izinyathelo zokuqapha kanye nokulandelela.
Kochwepheshe, ukuvikela oshaka abafudukayo kudinga ukulawulwa kokudoba okusebenzayo , ukubambisana kwamazwe ngamazwe, kanye nezinyathelo zokunciphisa ukufa kwezinhlobo ezisengozini kakade. Ingxoxo ayigcini ekuvimbeleni noma ekuvumeleni; iphathelene nokuthi imithetho iqiniswa kanjani, izingozi zihlolwa kanjani, nokuthi imikhawulo iyasebenza yini.
Lesi sivumelwano saqala ukusebenza ngoJuni 27 , futhi izindawo ezigciniwe seziyingxenye yempikiswano ephathelene nokuqaliswa kwaso. Isihluthulelo, ngokusho kososayensi, kuzoba ukunquma ukuthi izinyathelo zikazwelonke nezamazwe ngamazwe zingamisa yini ukwehla kwabantu abadinga iminyaka eminingi ukuze balulame.
Inkomba

